Son Gün Hafta Sonuna Denk Gelirse: HMK Madde 93 Tatil Günlerinin Etkisi

Hukuk yargılamasında süreleri sayarken en çok düşülen hatalardan biri, araya giren resmî tatil günlerinin (bayramlar, hafta sonları vb.) süre hesabından düşülmeye çalışılmasıdır. Ancak HMK Madde 93 bu konuda duraksamaya yer bırakmayacak kadar nettir: Sürenin içine rastlayan tatil günleri, o kanuni sürenin (örneğin 2 haftalık cevap süresinin) doğal bir parçasıdır ve süre hesabına dâhildir. Peki ya bu heyecanlı sayımın “En son bitim günü” adliyenin kapalı olduğu bir güne (Cumartesi, Pazar veya Bayram gününe) denk gelirse ne olur? Kanun koyucu, kişinin kendi kusuru olmayan bu fiziki engeli hak kaybına dönüştürmemek adına, sürenin son gününü otomatik olarak “tatili takip eden ilk iş gününün çalışma saati sonuna” uzatmaktadır. Bu küçük ama hayati kural, usul hukukunda binlerce davanın süre aşımından usulden reddedilmesini engeller.

HMK Madde 93: Kanun Metni

(1) Resmî tatil günleri, süreye dâhildir. Sürenin son gününün resmî tatil gününe rastlaması hâlinde, süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.

6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi

1086 sayılı Kanunun 162 nci maddesinde yer alan sürenin tatilin ertesi günü biteceğine dair kural, “Sürelerin bitimi” başlıklı 98 inci maddenin birinci fıkrasına paralel olarak “sürenin tatilin ertesi günü çalışma saati sonunda biteceği” şekline dönüştürülerek açıklık sağlanmıştır.

Hukuki İncelemeler

“Süreyi Takip Eden İlk İş Günü” Kuralının Hassas Dengesi

HMK Madde 93 uygulamada en çok cuma günleri tebliğ alınan evraklarda kafa karışıklığı yaratır. Örneğin 2 haftalık istinaf sürenizin son günü tam olarak Pazar gününe denk geliyorsa, kanun bunu ertesi gün olan Pazartesi gününe (tatili takip eden ilk iş gününe) kaydırır. Ancak eğer Pazartesi günü de bir Millî Bayram veya dini bayram tatiline denk geliyorsa, süre bu kez Salı gününe sarkar. Temel kural, devlet kurumlarının resmi veya fiili (hafta sonu) kapalı olduğu hiçbir günün “sürenin son günü” olamayacağıdır. Ancak aradaki 14 günün içine denk gelen hafta sonları günü gününe sayılmaya devam eder.

Avukat Görüşü: UYAP ve E-Tebligat Sisteminde Hafta Sonu Hesabı

Günümüzde e-tebligat mekanizmasıyla ilgili olarak vatandaşta şöyle bir algı oluşmaktadır: “Tebligat bana Pazar günü (tatilde) düştü, o günü hesaba katmam.” Unutulmamalıdır ki UYAP altyapısıyla gönderilen elektronik tebligatlarda, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Sürenin hesaplanmasında (örneğin o 5. günün pazara gelmesi) adliye mesaisinin kapalı olması e-tebligatın donmasını gerektirmez, 5. gün tatil de olsa tebliğ işlemi tamamlanır. Sadece, tarafın yapacağı hukuki itiraz eyleminin vadesinin son günü tatilse hak yarına aktarılır. Bilişim çağı, usul hükümlerindeki “tatil günü” kavramını sadece adliyenin binalarının açık olmasına indirgemiştir.

HMK Madde 93 ile “Adli Tatil” (M.104) Arasındaki Fark

Taraflar çoğu zaman “Tatil Günleri” ile “Adli Tatil” kavramlarını aynı zannetmektedir. Oysa HMK m. 93’te geçen resmi tatiller (Hafta sonları, 29 Ekim, 1 Mayıs vb.) kısa vadeli idari tatillerdir ve kural olarak süreyi uzatmazlar, sadece son gün tatile gelirse bir sonraki güne aktarırlar. Ancak HMK Madde 104’te düzenlenen “Adli Tatil” (Her yıl 20 Temmuz – 31 Ağustos arası) bambaşka bir rejimdir. Adli tatilde süre biterse, süreler otomatik olarak Eylül ayının ortasına kadar uzatılmış sayılır (Özel usul kuralları saklı kalmak kaydıyla).

Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas: 2014/364, Karar: 2016/176 (Sürelerin Niteliği ve Mahkemenin Usulsüz Süre Vermesi)

(Not: Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bu önemli içtihadı, HMK’daki “Sürelerin” (Kanuni süreler, Hakimin verdiği süreler, Tatil süreleri ve Kesin Süre) genel dogmatiğini açıklayan bir usul rehberi niteliğindedir.)

ÖZET: Bir ticari davada ilk derece mahkemesi, davacı vekiline “HMK 102 gereği gider avansını ve delil avansını yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın reddedileceğine” dair bir ara karar tefhim etmiştir. Davacı belirtilen süre içinde parayı yatırmayınca da mahkeme davayı usulden reddetmiştir. Direnme üzerine konu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu önüne gelmiştir.

Kararın Esası: Yargıtay sürelere dair hakimlere bir usul dersi vererek kararı bozmuştur: “Mülga HUMK ve yeni HMK’da süreler ikiye ayrılır. Kanunun verdiği süreler (Cevap süresi vb.) kesindir. Hakimin verdiği süreler ise kural olarak kesin değildir. Hakimin verdiği bir sürenin ‘kesin süre’ olup hak düşürebilmesi için, ara kararının hiçbir duraksamaya mahal bırakmayacak kadar net olması şarttır. Hangi delil için ne kadar para yatırılacağı belli olmalı, ‘Bunu yapmazsan delilinden vazgeçmiş sayılırsın’ ihtarı net yapılmalıdır. Somut olayda hakim, iki tarafın da ticari defterlerine dayandığı bir davada ‘delil avansı’ adı altında paranın tamamını sadece davacıdan talep etmiş (HMK 324 gereği masraf yarı yarıya ödenmeliydi) ve ne için olduğu muğlak, hatalı bir süre tayin etmiştir. Kanuna uygun tayin edilmeyen bir (kesin) sürenin geçirilmesiyle dava usulden reddedilemez!”

HMK Madde 93 (Tatil Günlerinin Etkisi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Sürem 14 Gündü. Araya Ramazan Bayramı tatili girdi, adliye 4 gün kapalıydı. Bu 4 günü süremden çıkararak 18 güne hakkım var mıdır?

Kesinlikle hayır. HMK m. 93/1 gereğince araya giren resmî tatil ve hafta sonu (Cumartesi-Pazar) günleri her halükarda süreye TASTAMAM DAHİLDİR. Sadece, sürenizin bittiği o tam 14’üncü (son) gün, söz konusu bir bayram veya hafta sonu tatiline denk gelirse, cevap verme gününüz tatili izleyen ilk çalışma gününe otomatik uzar.

Sürenin son günü Cuma gününe denk geliyordu. Ancak Cuma günü öğleden sonra yarım gün resmi idari izin (Örneğin Arife Günü) ilan edildi. Süre Pazartesi’ye mi uzar?

Evet. Eğer cuma günü öğleden sonrayı kapsayan yasal (resmî) bir tatil/yarım gün ilan edilmişse ve sizin mesai saati bitimine kadar evrak sunacağınız adliye mekanizması kapanmışsa, son gün tatil kabul edilir ve süreniz hiç şüphesiz onu takip eden ilk iş gününün mesai sonuna uzar.

“Tatili Takip Eden İlk İş Günü” lafzı, süremin o iş günü saat kaça kadar geçerli olduğu anlamına gelir?

Kanun bizzat “Çalışma saati sonuna” (mesai bitimi) diyerek sınırı çizmiştir. Eğer UYAP kullanmıyorsanız bu süre adliyenin veznelerinin ve personelin fiilen çalışmayı bıraktığı saattir. Eğer e-imza ile avukat veya vatandaş portal kullanıyorsanız, Yargıtay’ın genel ilkelerine göre ertesi iş gününü Salı’ya bağlayan gece saat 23:59:59’dur.

UYARI

Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.

Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.

Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.