Tatil Saati ve Günü Kuralı: HMK Madde 92 Sürelerin Bitimi

Hukuk davalarında sürelerin başlangıç anı (tebligat) kadar, o sürenin tam olarak ne zaman “sona ereceğini” hesaplamak da avukatlar ve vatandaşlar için adeta bir matematik ve usul sınavıdır. Bir dava dilekçesine vereceğiniz cevabın veya karara yapacağınız itirazın ucu ucuna yetişip yetişmediği HMK Madde 92 ile tayin edilir. Bu kanun, gün, hafta ve ay hesabı olmak üzere temel kurallar koyar. “Gün” olarak verilen sürelerde işin püf noktası tebliğ gününün hesaba katılmamasıdır; saymaya ertesi günden başlarsınız. Ancak hafta ve ay olarak verilen (Örneğin İdari Yargıdaki 30 günlük hesap ile HMK’daki 1 aylık hesabın farklı olması büyük tuzaktır) sürelerde doğrudan “ay veya haftanın karşılık gelen günü” baz alınır. Her iki senaryoda da değişmeyen tek kural şudur: Süreler son günün “tatil saatinde” (mesai saati bitiminde) dolmaktadır.

HMK Madde 92: Kanun Metni

(1) Süreler gün olarak belirlenmiş ise tebliğ veya tefhim edildiği gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter.

(2) Süre; hafta, ay veya yıl olarak belirlenmiş ise başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa, süre bu ayın son günü tatil saatinde biter.

6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi

1086 sayılı Kanunun 161 inci maddesindeki düzenleme genel olarak dil yönünden güncelleştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, sürelerin gün olarak belirlendiği hâllerde tebliğ veya tefhimin yapıldığı günün süre hesabında nazara alınmayacağı ve bu suretle hesaplanan sürenin son günü resmî çalışma saati sonunda (tatil saatinde) biteceği kurala bağlanmıştır.

İkinci fıkrada, süre; hafta, ay veya yıl olarak belirlenmiş ise ne şekilde hesaplanacağı düzenlenmiştir. Buna göre; pazartesi günü başlayan bir haftalık süre, biteceği haftanın pazartesi günü tatil saatinde; ay olarak öngörülmüş sürelerde, ayın birinci günü başlayan süre biteceği ayın birinci günü tatil saatinde; otuzbir aralık günü başlayan iki aylık süre ise şubat ayının son günü tatil saatinde bitecektir.

Hukuki İncelemeler

 “Gün” Hesabı ile “Ay” Hesabı Arasındaki Teknik Farklar

Hukuk pratiğimizde en çok karıştırılan hesap yöntemi 30 Günlük süre (Örn: İdari istinaf veya ceza itiraz süreleri vb.) ile “1 Aylık” (Örn: Arabuluculuk sonrası veya bazı HMK süreleri) kavramlarıdır.

  • Eğer süre “30 gün” ise (HMK m.92/1 gereği) tebliğ edilen günü saymaz, parmak hesabıyla ertesi günden itibaren tam 30 ayrı gün sayarsınız. Hedef gün, 31’i olan aylarda bir gün önceye, Şubat aylarında birkaç gün sonraya kayabilir.
  • Eğer süre “1 ay” ise (HMK m.92/2 gereği) aradaki günlerin 28 mi 31 mi olduğuyla asla ilgilenmezsiniz. 15 Mart’ta başlayan bir “1 aylık süre”, parmak hesabına girilmeden doğrudan doğruya “15 Nisan” günü mesai bitiminde sona erer. Eğer ayın 31’i olan bir tarihte başladıysa ve biteceği ay (Örn: Kasım) 30 çekiyorsa, bu kez ayın son günü (30 Kasım) süre biter.

Avukat Görüşü: UYAP Üzerinden Yapılan İşlemlerde “Tatil Saati” Yanılgısı

HMK Madde 92’nin lafzında net olarak “Süre son günün tatil saatinde biter” yazar. Klasik dönemde mesai 17:00’da bittiği için Adliye vezneleri kapandığında süre de fiilen sona ererdi. Ancak günümüzde UYAP sistemi 7/24 çalışmaktadır. Elektronik ortamda (Uyap Vatandaş, Avukat Portalı vs.) gönderilen evraklar için “tatil saati” kuralı fiilen saat 23:59 olarak Yargıtay pratiğinde ve Elektronik Tebligat kanununda benimsenmiştir. Bu sebeple, dilekçenizi sürenin son gününde akşam 21:00’da kendi evinizden UYAP üzerinden e-imzanız ile mahkemesine havale ettiğinizde (sisteme geçtiği an), işleminizi süresi içinde ve HMK 92’yi ihlal etmeden gerçekleştirmiş sayılırsınız. Ancak fiziki teslim zorunluluğunuz varsa hâlâ adliye binasının kapandığı “tatil saatine” tabisinizdir.

Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK) Esas: 2017/1853, Karar: 2021/1529 (Kiracının Tahliyesi Davasında Adli Tatil ve Sürelerin Bitimi Karmaşası)

ÖZET: Kiraya veren (alacaklı), kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle Temmuz ayında borçluya “Örnek 13” temerrüt ihtarı gönderir. Borçluya İcra İflas Kanunu (İİK) gereğince borcu ödemesi için “30 günlük” yasal süre verilir. Bu 30 günlük sürenin en son (bitim) günü 6 Ağustos’tur. Alacaklı olan ev sahibi süre biter bitmez (Ağustos’un son haftası) icra mahkemesine gelip “Tahliye Davası” açar.

İlk derece mahkemesi ise HMK m. 92 bağlamında süreleri hesaplarken esaslı bir hataya imza atar: “Ağustos ayı Adli Tatil’dir! Adli tatilde süreler uzar. Kiracıya verilen o 30 günlük ödeme süresinin sonu Ağustosa denk geldiği için, HMK uyarınca süre Eylül ayına kadar uzamıştır. Ödeme süresi Eylül ayına uzamış bir kiracıya erken (Ağustosta) tahliye davası açtığın için davayı usulden reddediyorum!” diyerek ev sahibini geri çevirir.

Kararın Esası: Yargıtay HGK, ilk derece İcra Mahkemesinin ‘sürelerin bitimi’ ve adli tatile ilişkin bu yorumunu şiddetle bozmuştur. KURAL ŞUDUR: İcra ve İflas makamlarında, HMK’nın “Adli Tatilde işleyiş durur” kuralı İŞLEMEZ! İcra takipleri ve süreleri yazın ortasında da, adli tatilde de saat gibi işlemeye devam eder. Bu nedenle HMK m. 92 ve m. 104 bahane edilerek kiracıya verilen 30 günlük mühlet “Eylül’e uzamaz.” Ev sahibinin süresi biten kiracıya Ağustosta hemen dava açması yasaldır, hakim davanın “esasına girip” borcun yatıp yatmadığını araştırmak zorundadır.

HMK Madde 92 (Sürelerin Bitimi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Sürenin son günü Hafta sonu veya Resmi Tatile denk gelirse Cuma saatinde mi bitmiş sayılır?

Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki ana ilkelerden birisi (Bkz HMK m. 93), sürelerin son gününün resmî bir tatile (Cumartesi, Pazar, Dini/Milli Bayram) rastlaması durumunda, sürenin o tatilin bittiği ve tatili takip eden ilk iş gününün çalışma (tatil) saatinde otomatik olarak sona ereceğidir.

Bir aylık sürem “31 Ocak” tarihinde başladı. 31 Şubat isminde bir gün olmadığına göre süre ne zaman biter?

HMK Madde 92/2 bu absürt durumu özellikle kanun metninde düzenlemiştir. Sürenin bittiği ayda (örneğin Şubat) başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa (31’i yoksa), o süre, biteceği ayın (Şubat ayının) en son gününde (artık yıllara göre 28’i veya 29’u) mesai saati bitiminde sona erer.

UYAP kullanıcısıysam “tatil saati” kuralı benim için saat kaç olarak kabul edilir?

Eğer dilekçenizi veya itirazınızı UYAP Avukat / UYAP Vatandaş portalı üzerinden dijital (e-imza veya mobil imza) şifrelendirmesiyle yapıyorsanız; tatil saati adliye binasının fiziki kapanış saati (17:00 vs.) değil, sürenin son gününün gece yarısı 23:59:59 vaktidir. Sisteme evrakın girdiği saniye “log” (iz) olarak kaydedildiği için o saat esastır.

UYARI

Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.

Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.

Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.