Avukatın Özel Yetkileri: HMK Madde 74 Sulh, Feragat ve Kabul İçin Açık Yetki Şartı
Hukuk muhakemesinde genel dava vekaletnamesi, avukata davanın takibi için gerekli genel işlemleri yapma yetkisi verirken; tarafların maddi haklarını doğrudan etkileyen veya davanın seyrini radikal biçimde değiştiren bazı işlemler için kanun koyucu “özel yetki” şartı aramıştır. HMK Madde 74, vekile (avukata) ancak müvekkili tarafından açıkça yetki verilmiş olması halinde yapılabilecek kritik işlemleri sınırlı bir liste halinde sunar. Sulh, feragat, kabul gibi davanın sonucunu mülkiyet boyutunda etkileyen bu işlemlerin, vekaletnamede tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmiş olması; hem müvekkilin haklarını korumakta hem de yargılamanın sıhhatini sağlamaktadır.
HMK Madde 74: Kanun Metni
(1) Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, müvekkilinin iflasını isteyemez, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez, hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz, hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.
6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi
Bu maddede vekile açık yetki verilmesi gereken durumlar geniş tutulmuş, 1086 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde yazılı olan vekilin sulh olması, hükmolunan şeyi teslim alması, haczin kaldırılması, hakem tayini, davadan feragat, karşı tarafın davasını kabul ve karşı tarafı ibraya ilişkin düzenleme muhafaza edilmiştir. Ancak yeminin reddi ve iadesi bu Tasarıda ayrı ayrı belirlendiğinden, iade konusu fıkraya ayrıca ilâve edilmiştir.
63 üncü maddenin ikinci cümlesinde, yeminin kabulü ve reddine ilişkin beyan için, vekile, ancak yemin edecek kimse tarafından yemin teklif olunan meseleye ıttıla kesbettikten sonra, yetki verilebilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. Ancak işin mahiyeti icabı, vekilin, talimat almaksızın yapacağı işlem kendisini de sorumlu kılacak bir yetkinin kullanılması sonucunu doğuracağından ve pratikte de 1086 sayılı Kanundaki düzenlemenin bir yarar sağlamadığı görüldüğünden bu maddeye alınmamıştır.
Düzenleme gereğince hâkimin reddi, davanın tamamının ıslahı, yemin teklifi, iadesi veya reddi, başkasını tevkil, müvekkilinin iflâsını istemek, hakem sözleşmesi yapmak, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunmak ve bunlara muvafakat vermek, davanın alternatif çözüm yollarına başvurmak, kanun yollarından feragat etmek, yargılamanın yenilenmesi (iadesi) yoluna gitmek, hâkimlerin sorumlulukları sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açmak, vekile açıkça belirtilerek yetki verilmesi hâlinde mümkündür. Bunun yanı sıra kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili olarak da hangileri hakkında yetkilendirildiği açıkça belirtilmek kaydı ile vekil sıfatıyla işlem yapılabilir.
Adalet Komisyonu Değişiklik Gerekçesi
Tasarının 79 uncu maddesinde yer alan “hükmolunan şeyi teslim alamaz,” ibaresi avukatların, hükmün icrası esnasında karşılaştığı problemler de dikkate alınarak madde metninden çıkarılmış ve madde teselsül nedeniyle 80 inci madde olarak kabul edilmiştir (Kanunlaşan 74. madde).
Hukuki İncelemeler
Özel Yetki Gerektiren Haller Listesi
HMK m. 74 uyarınca, vekaletnamede açıkça belirtilmedikçe bir avukat şu işlemleri yapamaz:
- Davadan Feragat veya Kabul: Davayı tamamen sona erdiren bu işlemler için kesin yetki şarttır.
- Sulh Olma: Karşı taraf ile anlaşarak uyuşmazlığı bitirme yetkisi özeldir.
- Yemin Teklifi veya Kabulü: Kişilik haklarını ve davanın sonucunu bağlayan yemin işlemleri vekil tarafından kendiliğinden yapılamaz.
- Hakimin Reddi: Mahkeme heyetine yönelik bu ciddi talep için açık yetki aranır.
- Islah (Davanın Tamamı): Davanın temelinden değiştirilmesi yetkisi.
Ahzu Kabz Yetkisi (Hükmolanan Şeyi Teslim Alma)
Adalet Komisyonu değişikliğiyle, hükmolunan şeyi teslim alma (para çekme vb.) yetkisi genel vekalet kapsamına dahil edilmeye çalışılsa da; uygulamada (özellikle icra müdürlüklerinde) halen vekaletnamede “ahzu kabz” (para alma) yetkisinin açıkça yazılması aranmaktadır.
Avukat Görüşü: Özel Yetki Noksanlığı Giderilebilir mi?
Yargılama sırasında bir avukatın “özel yetkisi” olmadan bir işlem yapması (örneğin müvekkili adına sulh olması) durumunda, mahkeme bu işlemin geçerli olup olmadığını müvekkile sormalıdır. Müvekkilin sonradan verdiği icazet (onay), bu işlemi geriye etkili olarak geçerli kılar. Ancak icazet verilmezse, yapılan işlem hukuken yok hükmündedir ve avukatın sorumluluğu doğar.
Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2021/773E. , 2021/1296K. (02.11.2021 Tarihli Karar)
ÖZET (Vekaletnamede Temsil Yetkisinin Denetimi): Bir “temliken tescil ve tazminat” davasında davacı vakfa kayyım atanması ve direnme kararının vekil tarafından temyizi üzerine yetki tartışması çıkmıştır.
Kararın Esası: HGK kararında; “Vekil ile takip edilen davalarda vekaletnamenin ibrazını düzenleyen HMK 76, 77 ve 114. maddeleri uyarınca usulüne uygun vekaletnamenin dosyada olması zorunludur. Eğer asıl tarafa (vakfa) bir kayyım atandıysa, mevcut vekilin kayyımdan da vekalet alıp almadığı, temyiz dilekçesine kayyımın muvafakat edip etmediği araştırılmalıdır. HMK 74 kapsamında temsil yetkisinin denetlenmesi, kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece re’sen gözetilmelidir.” denilerek vekalet yetkisinin her aşamada sıkı takibi gerektiği vurgulanmıştır.
HMK Madde 74 (Özel Yetki Halleri) Sıkça Sorulan Sorular
Avukatım benden izinsiz davadan feragat edebilir mi?
Feragat edebilmesi için vekaletnamesinde “davadan feragat yetkisi”nin açıkça yazması gerekir. Yazmıyorsa yaptığı feragat geçersizdir.
Vekaletnamede özel yetki yoksa sulh olunabilir mi?
Hayır. HMK 74 gereğince sulh olmak için avukatın açık yetkisinin bulunması şarttır. Aksi takdirde sulh protokolü mahkeme huzurunda geçerlilik kazanmaz.
Islah yapmak için özel yetki gerekir mi?
Davanın tamamının ıslahı (maddi hatanın düzeltilmesi dışında köklü değişiklikler) için HMK 74 uyarınca özel yetki aranmaktadır.
UYARI
Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.
Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.
Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.