HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU

HMK Madde 162 Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

Yargıtay İçtihatları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2015/6490E. , 2018/419 K.

• HMK Madde 162
• Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali isteğine ilişkindir.

Mahkemece, feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının, davalılar ile ortak mirasbırakanları … ve… ’ın paydaşı oldukları 2490 ada 92 parselde sayılı taşınmazda yer alan 2 nolu bağımsız bölümün ½ payının 15/05/2012 tarihinde mirasbırakan … ve 16/16/2012 tarihinde diğer 1/2 payın mirasbırakan … tarafından davalı …’un kızı davalı …’a satış suretiyle temlik edildiğini, satışın mal kaçırmak amacıyla yapıldığını ileri sürerek dava konusu taşınmazın satışının iptaline karar verilmesini istediği, 10.09.2012 havale tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiğini bildirdiği, davacının anılan feragat beyanı gözetilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacının, 29.12.2014 tarihli temyiz dilekçesinde ise, davalılardan … tarafından … 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/294 Esas Sayılı dosyası ile, dava dışı başka bir taşınmaza ilişkin olarak davacıya karşı muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davası açıldığını, kendisinin de bu dava nedeniyle eldeki davayı açtığını, davalının; davadan feragat ettiği takdirde … 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/294 Esas Sayılı dosyasındaki davadan feragat edeceği yönünde kendisini kandırdığını, feragatin iradesi fesada uğratılarak yapıldığını ileri sürerek temyiz isteminde bulunduğu görülmektedir.

Hemen belirtilmektedir ki, davacının davasından feragat etmesi ile dava konusu uyuşmazlık sona erer, kesin hükmün hukuksal sonuçlarını doğurur. Bu nedenle mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa bile davacı feragattan dönemez ( rücu edemez); feragat ile bağlıdır.

Ancak, feragatle ortaya çıkan sonucun buna sebep olan rızayı ifsat eden bir nedenle malul olduğu kanıtlanırsa, doğurduğu netice bakımından hileye, hataya maruz kalan kimseye talep hakkı bahşedeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan; diğer maddi hukuk işlemlerinde olduğu gibi (BK. Madde 23 vd ), hata, hile veya ikrah nedeniyle feragatın feshi (iptali) için dava açılabileceği gibi feragatın hata, hile veya ikrah nedeniyle geçersiz olduğu aynı davada da savunma yoluyla ileri sürebilir.

Keza, 6100 sayılı HMK’nun 311. maddesi, ‘‘feragat ve kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur. İrade bozukluğu hallerinde feragat ve kabulün iptali istenebilir.’’ hükmünü öngörmektedir.

Hal böyle olunca; mahkemece, feragatin hileye dayalı olduğu iddiasının hadise şeklinde (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 162. ve 163. maddeleri-önsorun) aynı dava içerisinde her türlü delille ispatının mümkün olduğu gözetilerek, bu yöndeki taraf delillerinin toplanması ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi için hüküm bozulmalıdır.

Davacının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 18/01/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

HMK Madde 162 Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

Yargıtay İçtihatları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2016/14384E. , 2020/314 K.

• HMK Madde 162
• Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ-TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi …’nin raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-
Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakanı …ün … ada … parsel sayılı taşınmazını davalılara satış suretiyle temlik ettiği, işlemin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek miras payı oranında tapu iptali ve tescil istemiş, aşamada davadan feragat etmiştir.

Davalılar, taşınmazı bedelini ödeyip satın aldıklarını, muvazaanın bulunmadığını belirtip davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda davacı, 26.01.2016 tarihli dilekçesi ile davasından feragat etmiş, mahkemece feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de, temyiz dilekçesinde feragatin özgür iradesini yansıtmadığını, hile ve edimler arasındaki aşırı oransızlık nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

Bilindiği üzere, davacının davasından feragat etmesi ile dava konusu uyuşmazlık sona erer, kesin hükmün hukuksal sonuçları doğar (HMK m.311). Bu nedenle mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa bile davacı feragatten dönemez (rücu edemez) başka bir ifadeyle davacı, feragat beyanı ile bağlıdır.

Ancak, feragatle ortaya çıkan sonucun iradeyi bozan bir halin nedenine dayandığı (HMK m.311) kanıtlanırsa, doğurduğu netice bakımından iradesi fesada uğrayan kimseye talep hakkı bahşedeceğinden kuşku yoktur.

Feragate ilişkin irade açıklanmasının gerçeği yansıtmadığının bildirilmesi halinde, bu halin ya aynı dava içerisinde HMK’nin 163.maddesine göre ön sorun (hadise) şeklinde ya da ayrı bir dava olarak incelenmesi olanaklı ve gereklidir.

Hâl böyle olunca; mahkemece, feragatin hileye dayalı olduğu iddiasının hadise şeklinde (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 162. ve 163. maddeleri-önsorun) aynı dava içerisinde her türlü delille ispatının mümkün olduğu gözetilerek, bu yöndeki taraf delillerinin toplanması ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi için hüküm bozulmalıdır.

Davacı tarafın bu yönlere değinen ve yerinde görülen temyiz itirazının kabulüyle hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine, 22.01.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.