Cevap Dilekçesinin Verilmesi Usulü ve Verilme Zamanı (HMK Madde 126)
Hukuk muhakemesinde davanın sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için tarafların iddia ve savunmalarını mahkemeye sunmaları belirli bir disipline bağlanmıştır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 126. maddesi, davalının kendisine yöneltilen iddialara karşı hazırladığı “cevap dilekçesini” hangi makama, nasıl ve kaç nüsha teslim etmesi gerektiğini düzenler. Maddede yer alan “havale edildiği tarihte verilmiş sayılır” kuralı, özellikle 2 haftalık hak düşürücü cevap süresinin kaçırılmaması adına avukatlar ve taraflar için en kritik teknik detaydır.
HMK Madde 126: Kanun Metni
MADDE 126- (1) Davalı, cevap dilekçesini, davanın açılmış olduğu mahkemeye verir.
(2) Cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örnek eklenir.
(3) Cevap dilekçesi, havale edildiği tarihte verilmiş sayılır.
(4) Cevap dilekçesinin örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir.
6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi
1086 sayılı Kanunun 195 inci maddesindeki düzenlemeye kısmen karşılık gelen bu madde, cevap dilekçesinin verilmesinin nasıl olacağını, cevap dilekçesinin verilmesi üzerine nasıl hareket edileceğini ve verilme zamanı olarak hangi tarihin kabul edileceğini düzenlemektedir. Cevap dilekçesinin, kural olarak davanın açılmış olduğu mahkemeye verilmesi gerekir. Süresi içinde, gönderilme ve tebliğ masrafları yatırılarak, davanın açılmış olduğu mahkemeye sunulmak üzere, başka bir yer mahkemesine verilmesi de mümkündür. Davalı, cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örneğini de eklemek zorundadır. Davaya bakacak mahkeme tarafından, cevap dilekçesinin aslı dosyaya konur ve örnekler davacı veya davacılara tebliğ edilir. Cevap dilekçesi herhangi bir harca tâbi olmadığından ve doğabilecek tereddütleri de gidermek amacıyla, hâkim tarafından havale edildiği tarih, cevap dilekçesinin verildiği tarih olarak kabul edilmiştir. Hâkimin, havale esnasında cevap dilekçesine eklenmesi gerekli olan örneklerinin mevcut olup olmadığını gözetmesi gerekir. Ancak, bu husustaki bir eksikliğe rağmen havalenin yapılmış olması durumunda, cevap dilekçesi havale anında verilmiş kabul edilecektir.
Adalet Komisyonu Değişiklik Gerekçesi
Tasarının 131 inci maddesinin üçüncü fıkrasında geçen “hâkim tarafından” ibaresi, havalenin kim tarafından yapıldığı Tasarının 163 üncü maddesinde belirtildiğinden, madde metninden çıkarılmış ve madde teselsül nedeniyle 132 nci madde olarak kabul edilmiştir.
Hukuki İncelemeler
Cevap Dilekçesi Nereye Verilir? (Muhabere Yoluyla Sunum)
HMK 126/1 uyarınca asıl olan, dilekçenin davanın açıldığı mahkemeye verilmesidir. Ancak davalı farklı bir şehirdeyse, dilekçesini bulunduğu yerdeki nöbetçi asliye hukuk mahkemesi (veya ilgili mahkeme) aracılığıyla, “muhabere” kanalıyla asıl mahkemesine gönderebilir. Bu durumda dilekçenin “verilme tarihi”, muhabere mahkemesinde havale edildiği tarih olarak kayıtlara geçer.
Avukat Görüşü: Dilekçeler Aşaması Tamamlanmadan Tahkikata Geçilemez
Hukuk yargılaması bir zincirin halkaları gibidir. Cevap dilekçesinin verilmesi (HMK 126), davanın “Dilekçeler Aşaması”nın en önemli parçasıdır. Mahkemeler bazen dava ekonomisi düşüncesiyle, dilekçeler aşamasını tam bitirmeden (teatiler tamamlanmadan) ön inceleme duruşması günü verebilmektedir. Ancak Yargıtay’ın güncel kararları; dava dilekçesi tebliği usulsüzse veya cevap/cevaba cevap süreçleri yasal prosedüre uygun tamamlanmamışsa, doğrudan tahkikat aşamasına geçilmesini “savunma hakkının kısıtlanması” ve “mutlak bozma sebebi” saymaktadır.
UYAP ve Havale Tarihinin Önemi
Fiziki ortamda verilen dilekçelerde havale tarihi, hâkimin veya görevli personelin bastığı kaşe tarihidir. UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) üzerinden gönderilen dilekçelerde ise sistemin otomatik olarak atadığı “kayıt tarihi” havale hükmündedir. Cevap süresinin son günü mesai saati bitimine kadar (UYAP’ta gece 23:59’a kadar) dilekçenin havale edilmesi zorunludur.
Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Esas: 2022/3579, Karar: 2022/8975 (Usulsüz Tebligat ve Dilekçeler Aşaması)
ÖZET: Dilekçeler aşaması tamamlanmadan mahkemenin tahkikat aşamasına geçemeyeceğine dair emsal karar.
Kararın Esası: Boşanma davasında dava dilekçesi davalıya usulüne uygun tebliğ edilmemiştir. Mahkeme, bu eksikliğe rağmen ön inceleme yapmış ve tahkikata geçmiştir. Daha sonra davalı davadan haberdar olup cevap dilekçesi sunmuştur. Yargıtay ise; dilekçeler aşamasının (HMK 119-136 arası) emredici kurallara bağlı olduğunu, bu aşama tam ve usulüne uygun tamamlanmadan ön inceleme ve tahkikat yapılamayacağını belirtmiştir. Usulsüz tebligat nedeniyle davalının dilekçe verme haklarının kısıtlanmış olması bozma nedeni sayılmıştır.
HMK Madde 126 (Cevap Dilekçesinin Verilmesi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Cevap dilekçesini asıl mahkemeye değil de başka bir mahkemeye verirsem sürem yanar mı?
Hayır, başka bir yer mahkemesi aracılığıyla (muhabere yoluyla) gönderebilirsiniz. Önemli olan, dilekçenin süresi içinde herhangi bir mahkeme tarafından “havale” edilmesidir.
Cevap dilekçesi için harç ödenir mi?
Hayır, cevap dilekçesi harca tabi bir işlem değildir. Ancak dilekçeye eklenen delillerin (tanık, keşif, bilirkişi vb.) masrafları ve tebligat giderleri (gider avansı) yatırılmalıdır.
Cevap dilekçesini kaç nüsha vermem gerekir?
HMK 126/2 uyarınca davacı sayısı kadar örnek eklenmesi zorunludur. Fiziki dosyalarda bu kural tebligatın yapılabilmesi için şarttır. UYAP üzerinden sunulan dilekçelerde fiziki nüsha aranmasa da, taraflara yapılacak tebligatlar için gider avansının bulunması gerekir.
Hâkim havale etmeden dilekçe verilmiş sayılır mı?
Kanun, “havale edildiği tarihte verilmiş sayılır” der. Dolayısıyla dilekçenizi kaleme teslim edip havale işlemini yaptırmanız (veya UYAP üzerinden onaylamanız) hukukî sonuç doğurması için şarttır.
UYARI
Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.
Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.
Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.