Davanın Geri Alınması ve Davalının Rızası (HMK Madde 123)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 123. maddesi, davacının açtığı bir davayı daha sonra tekrar açabilme hakkını saklı tutarak sonlandırmasına imkân tanıyan “davanın geri alınması” kurumunu düzenler. Kural olarak hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya veya sonuna kadar takip etmeye zorlanamaz. Ancak davacı davasını açtıktan sonra, davalı taraf bu dava nedeniyle masraf yapmış, avukat tutmuş ve kendisini aklayarak davanın esastan reddedilmesini (kesin hüküm elde etmeyi) istiyor olabilir. Bu nedenle kanun koyucu, davanın geri alınmasını “davalının açık rızasına” bağlamıştır. Davalı rıza gösterirse mahkeme “davanın açılmamış sayılmasına” karar verir; davalı rıza göstermezse davaya devam edilir ve esastan bir karar verilir.

HMK Madde 123: Kanun Metni

(1) Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/10 md.) Bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi

Davanın, davacı tarafından ancak davalının açık rızası ile ve hüküm kesinleşinceye kadar geri alınabileceği düzenlenmiş olup; bu düzenlemeyle geri alma işleminin ne zamana kadar yapılabileceği konusundaki muhtemel tereddütlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Maddede, açık rızadan söz edilmek suretiyle, hâkimin davalı taraftan, davacının davasını ileride tekrar açabilme hakkını saklı tutarak geri aldığı konusunda, rızasının bulunup bulunmadığını açıkça sorması esası da düzenlenmiş olmaktadır.

Hukuki İncelemeler

Davanın Geri Alınmasının Temel Şartı: Davalının Açık Rızası

Davacı, dilekçesinde “davamı geri alıyorum” dediğinde dava otomatikman düşmez. Hâkim, bu talebi davalıya (veya vekiline) sorar. Davalının rızası zımni (örtülü) olamaz; tutanağa geçirilecek veya dilekçeyle sunulacak şekilde açık ve net olmalıdır. Davalı “Kabul etmiyorum, ben bu davada esastan beraat/ret kararı almak istiyorum” derse, davacı davasını geri alamaz, yargılamaya devam edilir. (Ancak davacı isterse davayı takipsiz bırakabilir, bu durum HMK m. 150 kapsamında değerlendirilir).

Avukat Görüşü: “Feragat” ile “Geri Alma” Arasındaki Hayati Fark

Uygulamada tarafların en sık yaptığı hata, dilekçelerinde “davadan vazgeçiyorum” gibi muğlak ifadeler kullanmalarıdır. Hukukumuzda “vazgeçme” diye teknik bir terim yoktur; ya feragat vardır ya da geri alma.

  1. Feragat (HMK m. 307): Davacının talep ettiği hakkın özünden vazgeçmesidir. Davalının rızasına bağlı değildir. Feragat edilen dava bir daha asla açılamaz (Kesin hüküm sonucu doğurur).
  2. Geri Alma (HMK m. 123): Davacının sadece mevcut davayı takipten vazgeçmesidir, hakkın özü durmaktadır. Davalının rızasına tabidir. Geri alınan dava, zamanaşımı süresi dolmamışsa ileride tekrar açılabilir.

Şayet ileride tekrar dava açma ihtimaliniz varsa, dilekçenize kesinlikle “feragat ediyorum” veya “vazgeçiyorum” yazmamalı; “Tüm dava ve talep haklarım saklı kalmak kaydıyla, HMK m. 123 uyarınca davamı geri alıyorum” şeklinde net bir ibare kullanmalısınız.

Davanın Açılmamış Sayılması ve Yargılama Giderleri

Temmuz 2020’de yapılan yasal değişiklikle, geri alma halinde kararın formatı netleştirilmiş ve “davanın açılmamış sayılmasına” karar verileceği hükme bağlanmıştır. Dava geri alındığında, kural olarak davacı yargılama giderlerini (harçlar, bilirkişi ücretleri vb.) ve karşı taraf kendisini vekille temsil ettirmişse maktu/nispi vekâlet ücretini ödemek zorundadır. Bundan kurtulmanın tek yolu, davalının geri almaya rıza gösterirken “yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebim yoktur” beyanında bulunmasıdır.

Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas: 2016/2146, Karar: 2021/250 (Geri Alma İradesinin Feragat Olarak Yorumlanamayacağı)

ÖZET: Hukuk Genel Kurulu’nun son derece öğretici olan bu kararında; davacının sunduğu açık bir “davamı geri alıyorum” dilekçesinin, duruşmada hâkim tarafından yanlışlıkla “feragat” olarak zapta geçirilmesinin hukuki sonuçları tartışılmıştır.

Kararın Esası: Davacı işçi, işvereniyle anlaştığı için mahkemeye “Her türlü haklarım saklı kalmak kaydıyla davamı geri alıyorum” içerikli bir dilekçe sunmuş, davalı işveren de dilekçe altına “Geri almayı kabul ediyoruz” diye yazmıştır. Ancak duruşmada hâkim bunu tutanağa “Feragat dilekçemi sunuyorum, davadan feragat ediyorum” şeklinde geçirmiş ve davayı feragat nedeniyle bitirmiştir. İşçi sonradan alacaklarını alamayınca yeniden dava açmış, mahkeme ise “önceki davada feragat var, kesin hüküm” diyerek davayı reddetmiştir. Yargıtay HGK, davacının gerçek iradesinin hakkın özünden vazgeçmek (feragat) olmadığını, açıkça “haklarını saklı tutarak davayı geri alma (HMK m. 123)” olduğunu tespit etmiştir. Hâkimin bunu tutanağa feragat olarak yanlış yazdırmasının gerçek hukuki durumu değiştirmeyeceğini, ilk davanın “açılmamış sayılmasına” yönelik bir sonuç doğurduğunu ve işçinin davasını yeniden görebileceğini belirterek mahkeme kararını bozmuştur.

HMK Madde 123 (Davanın Geri Alınması) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Davamı geri alırsam aynı davayı ileride tekrar açabilir miyim?

Evet. Davanın geri alınması (HMK m. 123) halinde mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir. Bu karar kesin hüküm teşkil etmez. Zamanaşımı veya hak düşürücü süreleriniz dolmamışsa, aynı davayı ileride yeniden açma hakkınız saklıdır.

Davalı davayı geri almama rıza göstermezse ne olur?

Davalı geri alma talebinizi kabul etmezse (açık rıza göstermezse), davanızı bu madde kapsamında geri alamazsınız. Yargılamaya devam edilir ve dosyanın esası hakkında bir karar verilir. (Eğer duruşmalara katılmazsanız dosya HMK 150 gereği işlemden kaldırılıp 3 ay sonra açılmamış sayılabilir, ancak bu farklı bir usul kuralıdır).

“Davadan vazgeçiyorum” demek davanın geri alınması sayılır mı?

Hayır. “Vazgeçme” kelimesi hukuken tehlikeli ve belirsiz bir ifadedir. Birçok mahkeme bu kelimeyi “haktan feragat” olarak yorumlamaktadır. Eğer amacınız ileride tekrar dava açabilmekse, dilekçenizde “feragat” veya “vazgeçme” kelimelerini kullanmadan doğrudan “HMK madde 123 uyarınca davamı geri alıyorum” demelisiniz.

Davamı geri aldığımda karşı tarafın avukatına ücret öder miyim?

Kural olarak evet. Davayı geri alan taraf haksız çıkmış gibi muamele görür ve karşı tarafın avukatlık (vekâlet) ücretini ödemeye mahkûm edilir. Ancak davalı taraf rıza gösterirken aynı zamanda “vekâlet ücreti ve yargılama gideri talebim yoktur” derse bu masrafları ödemezsiniz.

UYARI

Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.

Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.

Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.