Avukatın Temsil Belgesi: HMK Madde 76 Vekâletnamenin İbrazı Zorunluluğu

Bir avukatın müvekkili adına davayı takip edebilmesi ve hukuken geçerli işlemler yapabilmesi, temsil yetkisini mahkemeye usulünce belgelemesine bağlıdır. HMK Madde 76, vekâletnamenin ibrazı zorunluluğunu düzenleyerek, avukatın noterce düzenlenmiş vekâletnamenin aslını veya bizzat kendisi tarafından “aslına uygunluğu onaylanmış” (aslı gibidir yapılmış) bir örneğini dosyaya sunmasını emreder. Bu kural salt bir usul detayı değil; doğrudan doğruya davanın sıhhatini ve karşı tarafın hukuki güvenliğini ilgilendiren, eksikliği halinde davanın usulden reddine (dava şartı noksanlığına) kadar gidebilen kritik bir emredici hükümdür.

HMK Madde 76: Kanun Metni

(1) Avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak üzere ibraz etmek zorundadır.

6100 sayılı Kanunda Yer Alan Madde Gerekçesi

1086 sayılı Kanunun 65 inci maddesi, nahiye meclisi, ihtiyar heyeti ve sulh hâkimi tarafından vekâletname düzenlenebilmesine imkân vermekte ise de bu kuralların devamına, ülkemizin bugünkü koşulları karşısında gerek kalmamıştır. Vekâletname düzenleme yetkisinin, münhasıran noterlere bırakılması uygun bulunmuştur. Vekilin, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak üzere sunması zorunluluğu, 1086 sayılı Kanunun 65 inci maddesi muhtevasındaki şekli ile korunmuştur.

Resmî dairelerin yetkili amirleri tarafından, avukatlarına usulüne uygun olarak verdikleri temsil belgelerinin onaylanmasına gerek olmadığına dair hükme, maddenin ikinci fıkrasında yer verilmiştir. (Mevcut kanun metninde ikinci fıkra idarelere vekaletname istisnası olarak ayrıca düzenlenmiştir ancak temel metin bu şekildedir.)

Hukuki İncelemeler

Avukatın Kendisinin Onayladığı Örnek (Aslı Gibidir)

Maddenin getirdiği en büyük kolaylıklardan biri, avukatlara noter onaylı vekaletnamenin fotokopisini kendi imzaları ile tasdik etme (aslı gibidir yapma) yetkisi vermesidir. Avukat, vekaletnamenin aslını mahkemeye sunmak zorunda değildir; kendi kaşesi ve imzasıyla aslına uygunluğunu onayladığı sureti mahkemeye ve icra dairelerine sunabilir. Avukatın bu onay işlemi hukuken resmi belgenin aslı hükmündedir.

Vekaletnamenin İbraz Edilmemesinin Sonuçları Nelerdir?

Vekaletname ibrazı, HMK m. 114 kapsamında bir “dava şartı”dır. Mahkeme, vekil ile takip edilen davalarda dosyada geçerli bir vekaletname olup olmadığını (ve özel yetki gerekip gerekmediğini) re’sen gözetir. Eğer avukat duruşmaya vekaletnamesiz girerse veya dava dilekçesine vekaletname eklemezse, mahkeme HMK m. 77 uyarınca avukata vekaletnameyi sunması için kesin süre verir. Kesin süreye rağmen ibraz edilmezse ve asil de işlemi kabul etmezse, davanın (vekille açılmışsa) açılmamış sayılmasına veya vekilin yaptığı işlemlerin geçersiz sayılmasına karar verilir.

Avukat Görüşü: Elektronik Ortamda (UYAP) Vekaletname Sunumu

Günümüzde HMK 76. maddenin uygulaması ağırlıklı olarak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yürümektedir. Avukatlar, fiziki ortamda aslı gibidir yaptıkları vekaletnameleri taranmış olarak değil; doğrudan elektronik imzaları ile (veya UYAP’taki vekaletname örneklerini kullanarak) sisteme göndermektedirler. E-imza ile sunulan vekaletnameler, fiziki ibraz zorunluluğunu tamamen karşılamakta ve ek bir onay gerektirmemektedir.

Öne Çıkan Yargıtay Kararları Özeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2015/2396E. , 2017/1087K. (07.06.2017 Tarihli Karar)

ÖZET (Vekaletname İbrazı Zorunluluğu ve Dava Şartı Denetimi): Bakırköy 17. İş Mahkemesi’nde görülen bir işçilik alacağı davasında, tahkikat ve direnme safhalarında duruşmaya katılan dahili davalının (TMSF) vekiline ait vekaletnamenin dava dosyasında bulunmadığı Yargıtay incelemesi sırasında tespit edilmiştir.

Kararın Esası: Yargıtay HGK kararında; “Vekil ile takip edilen davalarda vekaletnamenin ibrazını düzenleyen 6100 sayılı HMK’nın 76. maddesi, vekaletnamesiz dava açılması halini düzenleyen HMK 77. maddesi ve dava şartlarını düzenleyen HMK 114/1-f uyarınca usulüne uygun düzenlenmiş vekaletnamenin dosya içerisinde bulunması zorunludur. Duruşmaya katılan vekile ait vekaletname dosyada mevcut olmadığından, bu eksikliğin (vekaletnamenin ibrazı için) tamamlanması adına dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine…” hükmedilmiştir. Bu karar, vekaletname eksikliğinin yargılamanın en ileri aşamasında (Yargıtay HGK’da) bile telafi edilmesi gereken kati bir usul zorunluluğu olduğunu göstermektedir.

HMK Madde 76 (Vekaletnamenin İbrazı) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Davayı avukat aracılığıyla açtığımda vekaletname aslı bende kalabilir mi?

Evet. HMK Madde 76 uyarınca avukat, noterden aldığınız vekaletnamenin aslını size bırakıp (veya kendi arşivinde tutup) dosyaya kendisinin “aslı gibidir” yaparak imzaladığı bir fotokopisini (veya UYAP üzerinden e-imzalı suretini) sunabilir.

Duruşmaya vekaletnamemi evde unuttuğum için sunamazsam davam reddedilir mi?

Hemen reddedilmez. Mahkeme size vekaletnamenizi sunmanız için (HMK m. 77 kapsamında) kesin bir süre (genellikle 1 veya 2 hafta) verecektir. Bu süre içinde sunarsanız yaptığınız işlemler geçerli olur; sunmazsanız işlemler yoksayılır.

Yabancı bir ülkede verilen vekaletname Türkiye’deki mahkemelerde geçerli mi?

Evet, ancak yurt dışındaki konsolosluklardan çıkarılmış veya yabancı noterden alınıp “Apostil” şerhi düşülmüş (ve tercüme edilmiş) olması kaydıyla aynen Türkiye’deki noter vekaletnamesi gibi ibraz edilerek kabul edilir.

UYARI

Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Murat ÖCAL’a aittir. Makaleler, hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imza ve zaman damgası ile korunmaktadır. Bu içeriklerin izinsiz olarak kopyalanması, özetlenmesi veya başka internet sitelerinde yayımlanması halinde derhal hukuki ve cezai süreç başlatılacaktır.

Avukat meslektaşlar, makale içeriklerini dava dilekçelerinde serbestçe kullanabilirler.

Sitemizde yer alan tüm içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Burada sunulan hiçbir bilgi, herhangi bir yasal veya profesyonel tavsiye niteliğinde değildir. Bu paylaşım, hiçbir şekilde avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Bu nedenle ziyaretçilerimizin, profesyonel ve resmi anlamda hukuki yardım almadan herhangi bir işlemde bulunmamaları önemle tavsiye olunur.